жылдық өсу

«Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ («Бәйтерек» ұлттық инвестициялық холдингінің еншілес ұйымы) бизнесті қолдау шараларын іске асыратын негізгі институттардың бірі және оның дамуына елеулі үлес қосады. Бүкіл қызметі барысында «Даму» қоры кәсіпкерлерге мемлекеттік қолдаудың тиімді құралдарына қол жеткізуді қамтамасыз ететін бизнестің сенімді тірегі ретінде танылды. Осы уақытта Қор бағдарламаларын жалпы сомасы 15,8 трлн теңгеден асатын 234 мың жоба пайдаланды, бұл Қазақстан Республикасының кәсіпкерлік секторын дамытуға қосылған айтарлықтай үлесті көрсетеді.

2025 жыл Қор үшін нарықтық емес тетіктерден неғұрлым тұрақты қолдау құралдарына кезең-кезеңімен көшуді көздейтін кешенді өзгерістердің бастауы болды. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес бизнестің қаржыландыруға қолжетімділігін кеңейтудің жаңа тәсілдері енгізілді. Үздік халықаралық тәжірибені, соның ішінде Еуропа қайта құру және даму банкі (ЕҚДБ) мен Корея кредиттік кепілдік қорының (KODIT) тәжірибесін ескере отырып, кәсіпкерлердің басты проблемаларының бірі — кепілзаттың жетіспеушілігін шешуге бағытталған Кепілдік қорлары құрылды. Жаңа тетіктің маңызды ерекшелігі — берілетін кепілдіктердің кері қайтарылмау және сөзсіздік қағидатын қамтамасыз ету. Нәтижелер енгізілген өзгерістердің сұранысқа ие екенін растады. 2025 жылы кепілдік беру құралы бойынша кредит портфелі 444,9 млрд-тан 966,2 млрд теңгеге дейін, яғни 2 еседен астам өсті. Сонымен қатар экономикадағы пайыздық мөлшерлемелерді субсидиялаудың рөлі кезең-кезеңімен төмендетілді: субсидиялар көлемі жылына 1 трлн-нан 433 млрд теңгеге дейін қысқарды. Осы жағдайда жаңа «Өрлеу» жеңілдікті кредиттеу бағдарламасы пайыздық мөлшерлемелерді субсидиялаудың тиімді баламасына айналып, кәсіпкерлерге неғұрлым болжамды және тұрақты қаржыландыру шарттарын қамтамасыз етті. Қосымша әсер «Қазақстанда жасалған» таңбасы бар активтерді сатып алу шарты есебінен ішкі нарықты ынталандырудан көрінді.

Қордың цифрлық теңгені пайдалану жөніндегі пилоттық жобаны іске асыруға қатысуы елеулі жетістік болды. Өнім аясында 250 млн теңге сомасына алғашқы жеңілдікті кредит берілді. Цифрлық қаражатты таңбалау тетігін пайдалану кредиттеу процесінің ашықтығы мен жеделдігін арттыруға, сондай-ақ олардың нысаналы пайдаланылуын бақылауды едәуір жеңілдетуге мүмкіндік береді.

Қаржы құралдарын дамытумен қатар «Даму» қоры мемлекеттік қолдау шараларын көрсетуді және бөлінген қаражаттың мониторингін цифрландыруға басым назар аудара отырып, кәсіпкерлермен өзара іс-қимыл процестерін дәйекті түрде жетілдіреді. Бұл бағытты күшейту үшін Қор құрылымында цифрландыру жөніндегі басқарушы директор лауазымы енгізілді. Бұл цифрлық трансформацияны жеделдетуге және мемлекеттік органдардың бірыңғай көліктік желісі контурында жұмыс істейтін меншікті интеграциялық шинаны енгізуге мүмкіндік берді, нәтижесінде 30-ға жуық мемлекеттік цифрлық сервиске қолжетімділік қамтамасыз етілді. Осы интеграцияның арқасында қағаз құжаттардан бас тартып, бюджет қаражатының пайдаланылуын бақылаудың ашықтығы мен сапасын арттыруға, сондай-ақ дұрыс емес деректер беру тәуекелдерін барынша азайтуға қол жеткізілді.

Қор қызметінің маңызды бағыттарының бірі — озық тәжірибелерді енгізуге және кәсіпкерлерді қолдау мүмкіндіктерін кеңейтуге бағытталған халықаралық ынтымақтастықты дамыту. 2025 жылы Қор жетекші халықаралық қаржы институттарымен және даму ұйымдарымен, соның ішінде Еуропа қайта құру және даму банкімен, Корея кредиттік кепілдік қорымен (KODIT), Азия даму банкімен, Халықаралық қаржы корпорациясымен, Еуропалық инвестициялық банкпен және БҰҰ Даму бағдарламасымен өзара іс-қимылды кеңейтті. Жыл ішінде Enterprise Georgia (Грузия), Jordan Enterprise Development Corporation (JEDCO), Өзбекстан Республикасының Жұмыспен қамту және кедейлікті қысқарту министрлігі және Беларусь кәсіпкерлерді қаржылық қолдау қорымен ынтымақтастық туралы келісімдерге қол қойылды.

Қор сондай-ақ 2024–2033 жылдарға арналған Даму стратегиясына сәйкес ESG күн тәртібін іске асыруды жалғастыруда. Корпоративтік басқарудың тұрақтылығы мен жетілгендігінің маңызды дәлелі — S&P Global Corporate Sustainability Assessment әдістемесі бойынша Қордың ESG-бағасының жақсаруы. 2025 жылдың қорытындысы бойынша көрсеткіш 24-тен 30 балға дейін өсті, бұл экологиялық, әлеуметтік және басқарушылық жауапкершілік саласындағы елеулі ілгерілеуді көрсетеді. Қор халықаралық деңгейде осындай бағалаудан өткен Қазақстанның алғашқы қаржы институттарының қатарына кірді.

Қор қызметінің нәтижелерін халықаралық рейтинг агенттіктері жоғары бағалады: — Moody's Ratings «Даму» қорының рейтингтерін Baa2/Prime-2 деңгейінде растады, болжам — «Тұрақты»; — S&P Global Ratings болжамды «Позитивті» деңгейіне дейін жақсартып, рейтингтерді BBB-/A-3 деңгейінде растады.

Жылдың ауқымды оқиғасы «Даму» қорының қолдау құралдарын пайдаланған еліміздің барлық өңірінен 366 кәсіпорынды біріктірген отандық өндірушілердің VIII «ULTTYQ ÓNIM» көрмесі болды. Үш күн ішінде көрмеге 25,6 мыңнан астам адам келді, бұл рекордтық көрсеткіш болып, алдыңғы көрменің нәтижесінен 16,4%-ға асты. Бұл қазақстандық өндірушілер өніміне деген жоғары қызығушылықты және бизнесті мемлекеттік қолдау шараларының тиімділігін тағы да растады.

2025 жылы Қор барлық өңірлік филиалдарда Ашық есік күндерін өткізді. Бұл 2 мыңға жуық адамға Қор басшылығы мен кәсіпкерлер арасында тікелей және ашық қарым-қатынас орнатуға мүмкіндік берді. Бизнеспен тиімді өзара іс-қимыл және қызмет көрсету сапасын арттыру үшін Қор базасында «Бәйтерек» холдингінің Бірыңғай фронт-офисі мен Бірыңғай байланыс орталығы — 1408 құрылды. Енді кәсіпкерлер Холдингтің еншілес ұйымдарының бағдарламалары мен өнімдері бойынша ақпараттық-консультациялық қызметтерді «бір терезе» қағидаты бойынша ала алады.

Елеулі оқиғалардың бірі — жосықсыз кеңесшілерге жүгіну тәуекелдерін азайтуға және мемлекеттік қолдау шараларының ашықтығын арттыруға мүмкіндік беретін «Ұсынылатын консалтингтік компаниялар» жобасының іске қосылуы. Оны іске асыру аясында 2025 жылы 10 өңірлік филиалда 15 консалтингтік компаниямен меморандумдарға қол қойылды. Қор сайтында компаниялар тізімі бар арнайы бөлім ашылды.

Қаржылық емес қолдаудың маңызды бағыты — клиенттердің өнімдерін екінші деңгейдегі банктердің маркетплейстерінде ілгерілетуге жәрдемдесу. 2025 жылы Halyk Market және Forte Market алаңдарында 361 кәсіпкердің тауарлары орналастырылды, бұл өткізу нарықтарын кеңейтуге және отандық бизнес өнімдерінің қолжетімділігін арттыруға ықпал етті.

2026 жылы Қор жаңа қолдау құралдарын енгізе отырып және Қазақстанда кәсіпкерлікті дамыту үшін қосымша мүмкіндіктер жасай отырып, өз қызметінің тиімділігі мен ашықтығын арттыру жөніндегі жұмысты жалғастырады.

АО «Фонд развития предпринимательства «Даму» (дочерняя организация Национального инвестиционного холдинга «Байтерек») выступает одним из ключевых институтов реализации мер поддержки бизнеса и вносит существенный вклад в его развитие. За весь период своей деятельности Фонд «Даму» зарекомендовал себя как надежная опора бизнеса, обеспечивающая предпринимателям доступ к эффективным инструментам государственной поддержки. За это время программами Фонда воспользовались 234 тыс. проектов на общую сумму более 15,8 трлн теңге, что отражает значительный вклад в развитие предпринимательского сектора Республики Казахстан.

2025 год стал для Фонда началом комплексных преобразований, предусматривающих поэтапный переход от нерыночных механизмов к более устойчивым инструментам поддержки. В соответствии с поручением Главы государства внедрены новые подходы к расширению доступа бизнеса к финансированию. С учетом лучших международных практик, включая опыт Европейского банка реконструкции и развития (ЕБРР) и Корейский Фонд кредитных гарантий (KODIT), созданы Гарантийные фонды, направленные на решение одной из главных проблем предпринимателей – недостаточности залогового обеспечения. Важной особенностью нового механизма стало обеспечение принципа безотзывности и безусловности предоставляемых гарантий. Результаты подтвердили востребованность внедренных изменений. В 2025 году объем кредитного портфеля по инструменту гарантирования вырос с 444,9 млрд до 966,2 млрд теңге, то есть более чем в 2 раза. Одновременно проводилось поэтапное снижение роли субсидирования процентных ставок в экономике: объем субсидий сократился с 1 трлн до 433 млрд теңге в год. В этих условиях новая программа льготного кредитования «Өрлеу» стала эффективной альтернативой субсидированию процентных ставок и обеспечила предпринимателям более предсказуемые и стабильные условия финансирования. Дополнительный эффект выразился в стимулировании внутреннего рынка за счет условия приобретения активов с маркировкой «Сделано в Казахстане».

Значимым достижением стало участие Фонда в реализации пилотного проекта по использованию цифрового теңге. В рамках продукта был выдан первый льготный кредит на сумму 250 млн теңге. Использование механизма маркировки цифровых средств позволяет повысить прозрачность и оперативность процесса кредитования, а также значительно упростить контроль за их целевым использованием.

Наряду с развитием финансовых инструментов Фонд «Даму» последовательно совершенствует процессы взаимодействия с предпринимателями, уделяя приоритетное внимание цифровизации оказания мер государственной поддержки и мониторинга выделенных средств. Для усиления этого направления в структуре Фонда была учреждена должность управляющего директора по цифровизации. Это позволило ускорить цифровую трансформацию и внедрить собственную интеграционную шину, функционирующую в контуре единой транспортной сети государственных органов, что обеспечило доступ к порядка 30 государственным цифровым сервисам. Благодаря данной интеграции удалось отказаться от бумажных документов, повысить прозрачность и качество мониторинга использования бюджетных средств, а также минимизировать риски предоставления недостоверных данных.

Одним из важных направлений деятельности Фонда является развитие международного сотрудничества, направленного на внедрение передовых практик и расширение возможностей поддержки предпринимателей. В 2025 году Фонд расширил взаимодействие с ведущими международными финансовыми институтами и организациями развития, включая Европейский банк реконструкции и развития, Корейский Фонд кредитных гарантий (KODIT), Азиатский банк развития, Международную финансовую корпорацию, Европейский инвестиционный банк и Программу развития ООН. В течение года были подписаны соглашения о сотрудничестве с Enterprise Georgia (Грузия), Jordan Enterprise Development Corporation (JEDCO), Министерством занятости и сокращения бедности Республики Узбекистан и Белорусским фондом финансовой поддержки предпринимателей.

Фонд также продолжает реализацию ESG-повестки в соответствии со Стратегией развития на 2024-2033 годы. Важным подтверждением устойчивости и зрелости корпоративного управления стало улучшение ESG-оценки Фонда по методологии S&P Global Corporate Sustainability Assessment. По итогам 2025 года показатель вырос с 24 до 30 баллов, что свидетельствует о существенном прогрессе в области экологической, социальной и управленческой ответственности. Фонд вошел в число первых финансовых институтов Казахстана, прошедших такую оценку на международном уровне.

Результаты деятельности Фонда получили высокую оценку международных рейтинговых агентств: — Moody's Ratings подтвердило рейтинги Фонда «Даму» на уровне Baa2/Prime-2, прогноз – «Стабильный»; — S&P Global Ratings улучшило прогноз до «Позитивного» и подтвердило рейтинги на уровне BBB-/A-3.

Масштабным событием года стала VIII выставка отечественных производителей «ULTTYQ ÓNIM», которая объединила 366 предприятий со всех регионов страны, воспользовавшихся инструментами поддержки Фонда «Даму». За три дня выставку посетили более 25,6 тыс. человек, что стало рекордным показателем и на 16,4% превысило результат предыдущей выставки. Это в очередной раз подтвердило высокий интерес к продукции казахстанских производителей и эффективность мер государственной поддержки бизнеса.

В 2025 году Фонд провел Дни открытых дверей во всех региональных филиалах. Это позволило порядка 2 тыс. человек получить прямую и открытую коммуникацию между руководством Фонда и предпринимателями. Для эффективного взаимодействия с бизнесом и повышения качества обслуживания на базе Фонда созданы Единый фронт-офис и Единый контакт-центр – 1408 Холдинга «Байтерек». Теперь предприниматели могут получать информацинно-консультационные услуги по программам и продуктам дочерних организаций Холдинга по принципу «единого окна».

Одним из знаковых событий стал запуск проекта «Рекомендуемые консалтинговые компании», который позволяет снизить риски обращения к недобросовестным консультантам, а также повысить прозрачность мер государственной поддержки. В рамках его реализации в 2025 году были подписаны меморандумы с 15 консалтинговыми компаниями в 10 региональных филиалах. На сайте Фонда создан специальный раздел с перечнем компаний.

Важным направлением нефинансовой поддержки стало содействие продвижению продукции клиентов на маркетплейсах банков второго уровня. В 2025 году на площадках Halyk Market и Forte Market были размещены товары 361 предпринимателя, что способствовало расширению рынков сбыта и повышению доступности продукции отечественного бизнеса.

В 2026 году Фонд продолжит работу по повышению эффективности и прозрачности своей деятельности, внедряя новые инструменты поддержки и создавая дополнительные возможности для развития предпринимательства в Казахстане.

Damu Entrepreneurship Development Fund JSC (a subsidiary of the Baiterek National Investment Holding) is one of the key institutions delivering business support measures and makes a significant contribution to business development. Throughout its history, Damu has proven itself a reliable pillar for business, giving entrepreneurs access to effective tools of state support. Over this time, 234,000 projects worth more than 15.8 trillion tenge have used the Fund’s programmes, a significant contribution to the development of Kazakhstan’s entrepreneurial sector.

For the Fund, 2025 marked the beginning of a comprehensive transformation: a phased transition from non-market mechanisms to more sustainable support tools. In line with the instruction of the Head of State, new approaches to widening business access to finance were introduced. Drawing on the best international practice, including the experience of the European Bank for Reconstruction and Development (EBRD) and the Korea Credit Guarantee Fund (KODIT), Guarantee Funds were created to address one of entrepreneurs’ main problems: insufficient collateral. An important feature of the new mechanism is that the guarantees are irrevocable and unconditional. The results confirmed demand for the changes. In 2025 the loan portfolio under the guarantee tool grew from 444.9 billion to 966.2 billion tenge, more than doubling. At the same time, the role of interest-rate subsidies in the economy was reduced step by step: subsidies fell from 1 trillion to 433 billion tenge a year. In these conditions, the new Órleu concessional lending programme became an effective alternative to interest-rate subsidies and gave entrepreneurs more predictable and stable financing terms. An additional effect was the stimulation of the domestic market through the requirement to purchase assets labelled Made in Kazakhstan.

A significant achievement was the Fund’s participation in the pilot project on the use of the digital tenge. Under this product, the first concessional loan of 250 million tenge was issued. Labelling digital funds makes lending more transparent and faster, and greatly simplifies control over their intended use.

Alongside developing financial tools, Damu is steadily improving how it works with entrepreneurs, giving priority to digitalising the delivery of state support and the monitoring of allocated funds. To strengthen this area, the Fund created the position of managing director for digitalisation. This accelerated the digital transformation and allowed the Fund to introduce its own integration bus operating within the unified transport network of government bodies, giving access to around 30 government digital services. Thanks to this integration, paper documents were abandoned, the transparency and quality of monitoring the use of budget funds improved, and the risk of unreliable data was minimised.

One of the Fund’s important areas of work is international cooperation aimed at introducing best practice and expanding support for entrepreneurs. In 2025 the Fund expanded cooperation with leading international financial institutions and development organisations, including the European Bank for Reconstruction and Development, the Korea Credit Guarantee Fund (KODIT), the Asian Development Bank, the International Finance Corporation, the European Investment Bank and the United Nations Development Programme. During the year, cooperation agreements were signed with Enterprise Georgia (Georgia), the Jordan Enterprise Development Corporation (JEDCO), the Ministry of Employment and Poverty Reduction of the Republic of Uzbekistan and the Belarusian Fund for Financial Support of Entrepreneurs.

The Fund also continues to implement its ESG agenda in line with the 2024–2033 Development Strategy. An important confirmation of the sustainability and maturity of corporate governance was the improvement of the Fund’s ESG score under the S&P Global Corporate Sustainability Assessment methodology. In 2025 the score rose from 24 to 30 points, showing substantial progress in environmental, social and governance responsibility. The Fund became one of the first financial institutions in Kazakhstan to pass such an assessment at the international level.

The Fund’s performance was highly rated by international rating agencies: — Moody’s Ratings affirmed Damu’s ratings at Baa2/Prime-2, outlook stable; — S&P Global Ratings raised the outlook to positive and affirmed the ratings at BBB-/A-3.

A major event of the year was the 8th ULTTYQ ÓNIM exhibition of domestic producers, which brought together 366 companies from all regions of the country that had used Damu’s support tools. Over three days more than 25,600 people visited the exhibition, a record that exceeded the previous exhibition by 16.4%. This once again confirmed strong interest in Kazakhstani products and the effectiveness of state support for business.

In 2025 the Fund held Open Days in all regional branches, giving around 2,000 people direct and open communication between the Fund’s management and entrepreneurs. To work effectively with business and improve service quality, the Single Front Office and the Single Contact Centre 1408 of Baiterek Holding were set up at the Fund. Entrepreneurs can now receive information and advice on the programmes and products of the Holding’s subsidiaries on a one-stop-shop basis.

One of the landmark events was the launch of the Recommended Consulting Companies project, which reduces the risk of turning to unscrupulous consultants and increases the transparency of state support. In 2025 memoranda were signed with 15 consulting companies in 10 regional branches. A dedicated section listing the companies was created on the Fund’s website.

An important area of non-financial support has been helping clients promote their products on the marketplaces of commercial banks. In 2025 the goods of 361 entrepreneurs were listed on Halyk Market and Forte Market, expanding sales markets and making domestic products more accessible.

In 2026 the Fund will continue to improve the efficiency and transparency of its work, introducing new support tools and creating additional opportunities for entrepreneurship in Kazakhstan.